Relatiestress!

juni 18, 2017 geve

Mensen hebben elkaar nodig. Diverse onderzoeken laten zien dat wij afhankelijk van elkaar zijn en moeten zijn; we redden het niet alleen. In goede, veilige relaties kunnen wij onze eigen zelfstandigheid en autonomie realiseren. Door de veiligheid en geborgenheid die we kunnen ervaren in de relatie durven we in een wereld te leven die ons uitnodigt om te ontdekken, verkennen.

Ervaren we onze relatie(s) niet als veilig dan is een stap in de wereld zetten een spannende, onzekere en emotionele activiteit. Dan kiezen we ervoor om dit niet te doen. Of we doen het door ons schrap te zetten; de vuisten omhoog te houden. Als we ons gesteund voelen door onze dierbare(n) weten we dat er een iemand is die er voor ons zal zijn.

Dit leren we in onze vroege kindertijd. Als klein kind zijn we afhankelijk van ouders en/of verzorgers die ons leren hoe we moeten omgaan met nieuwe stappen in het leven. In de babytijd is warmte en geborgenheid, lichamelijk contact en verzorging een belangrijke basis die wordt gelegd. Onderzoek van Bowlby (1907-1990) toonde aan dat enkel lichamelijke verzorging kan leiden tot angstige, claimende of teruggetrokken kinderen. In de prille kindertijd heeft het kind aanmoediging nodig om de eerste nieuwsgierigheid te volgen en stappen buiten te maken. Het kind mag verkennen, terwijl de ouder beschikbaar is als er even een moment van onrust of stress is.

De basisschool is een periode waarin het kind minder verzorging nodig heeft maar nog steeds fysiek contact nodig heeft op momenten waarop het minder gaat. Het kind mag er in deze momenten op vertrouwen dat de ouder er voor hem of haar is als het nodig is; de ouders mogen erop vertrouwen dat het kind al veel kan. Pubers maken zich lost van het veilige nest en richten zich meer op hun leeftijdgenoten. Hier is het belangrijk dat de ouder snapt dat juist nu de beschikbaarheid van de ouders, de veilige haven, aanwezig is. Het is een tijd van veel veranderingen. In hun nieuwe manier van omgaan met elkaar moeten pubers zowel leren afstand nemen van die veilige haven als leren hoe ze nieuwe relaties kunnen aangaan met andere jongeren en daar dezelfde veilige haven en geborgenheid kunnen vinden. Zo leren we stapje voor stapje veilige relaties aangaan waarin we zowel afhankelijkheid als autonomie kunnen ervaren. Ben je hiertoe in staat, kan je relatie een veilige plek zijn, een haven waar je kan thuiskomen. Opnieuw kan opladen, op krachten komen.

Het mag duidelijk zijn dat als deze ontwikkeling om welke reden dan ook niet heeft gezorgd voor een veilige hechting zoals dat heet, het problemen kan opleveren in de relatie. Je kunt dit zien als een vlucht, vecht of bevries reactie. Het zou kunnen dat je probeert te vluchten van de onveiligheid door te vermijden; je trekt je terug (afzonderen, zwijgen, tv kijken, in een boek of krant verdwijnen) of je vecht door in protest te komen (defensief gedrag; ‘ja maar jij!’, klagen, zeuren, kritiek leveren) en de ander juist meer van je af te drijven. Of je bevriest letterlijk; je valt stil, hebt het gevoel klem te zitten, je ademhaling stokt en je weet niet meer wat je moet doen.

Het is dit gedrag waarop de relatie stukloopt; de ander is de verwijder, of loopt weg van je. Jij gaat op jouw beurt verwijten of trekt je terug. Het is het gedrag wat vaak (ook in therapie) de volle aandacht krijgt. Het gedrag is wat de problemen lijkt te veroorzaken.

Het kan zijn dat het patroon dat tussen beide partners ontstaat blijft voortbestaan. Als een dans rondom de onveiligheid. Men blijft in een kringetje ronddraaien. Er zijn allerlei aannames over in therapie gaan. Het heeft geen zin; mijn partner is geen prater. Praten lost toch niets op. Dat geneuzel over gevoelens is niets voor mij. Het is jammer als dit soort vooroordelen jezelf of de ander weerhoudt van het zetten van deze stap. Wat zijn tekenen dat relatietherapie zou kunnen helpen?

  • Jullie blijven in hetzelfde kringetje doordraaien
  • Elke keer lijkt het gesprek op hetzelfde neerkomen en er lijkt geen oplossing te zijn.
  • Bij elk gesprek lijkt het er niet op dat jij de ander of de ander jou begrijpt.
  • Je blijft je eenzaam of verloren voelen in de relatie.
  • Als jullie allebei op een andere manier emotionele gebeurtenissen in de relatie verwerken en niet tot elkaar kunnen komen (denk aan een affaire, vreemdgaan, verlies van dierbaren etc).

In een aantal gevallen is er wel sprake van moeten:

  • Er is sprake van wraakgevoelens.
  • Er is straffend gedrag naar elkaar.
  • De strijd wordt via de kinderen gestreden.

In werkelijkheid gaat het om het ontdekken van de intentie achter het gedrag. Door te kijken naar de intentie kan je kijken naar het effect; bereik je met je gedrag wat je wil? Meestal niet. Door de onderliggende behoeften en emoties te verkennen kan er worden gewerkt aan de behoeften van beiden. Dat kan zorgen voor verandering van gedrag (en dat gebeurt ook vaak) maar het is niet het eerste doel.

De wetenschap dat werken aan je relatie ook betekent dat je werkt aan jezelf helpt misschien. Het is werken aan jouw manier van zorgen voor jezelf, de ander en de relatie.

 

Delen?
FacebooktwitterlinkedinFacebooktwitterlinkedin